అజిత్ దోవల్ : భారత జాతీయ భద్రతా సలహాదారు (ఎన్ఎస్ఏ) అజిత్ డోభాల్ తన ఇంటెలిజెన్స్ కెరీర్ తొలినాళ్లలో ఎదుర్కొన్న ఓ ఉత్కంఠభరిత ఘటనను గుర్తు చేసుకున్నారు. సిక్కిం-చైనా సరిహద్దులో నిర్వహించిన ఓ ఇంటెలిజెన్స్ ఆపరేషన్లో పాల్గొన్న సిబ్బంది నిర్ణీత సమయానికి తిరిగి రాగా తాను ఆందోళనకు దిగానని చెప్పారు. చివరకు వారు చైనా సైన్యం (పీఎల్ఏ) చేతికి చిక్కినట్లు సమాచారం అందిందని.. ఆ ఘటనతో తన కెరీర్ పూర్తిగా ముగిసిపోయిందని భావించానని డోభాల్ ఏర్పాటు చేశారు.
ఐఐటీ రూర్కీ స్నాతకోత్సవ కార్యక్రమంలో డోభాల్ తన కెరీర్ ప్రారంభ దశలో జరిగిన ఈ సంఘటనను వివరించారు. అప్పటికి తాను ఇరవై ఏళ్ల వయసులో ఉన్న యువ ఐపీఎస్ అధికారి అని, ఇంటెలిజెన్స్ కొత్తగా చేరినట్లు చెప్పారు. సిక్కింలో ఇంటెలిజెన్స్ బాధ్యతలు జరిగే సమయంలో సరిహద్దుల్లో చైనా పీపుల్స్ లిబరేషన్ ఆర్మీ (పీఎల్ఏ) కదలికలు, కార్యకలాపాలపై నిఘా ఉంచడం తన బాధ్యతల్లో భాగమని తెలిపారు.
ఓసారి సరిహద్దు ప్రాంతంలోకి ఒక ఇంటెలిజెన్స్ బృందాన్ని పంపించామని.. సాధారణంగా ఐదు లేదా ఆరు వారు తిరిగి రావాల్సి ఉందని డోబాల్ చెప్పారు. అయితే రోజులు గడుస్తున్నా బృందం నుంచి ఎలాంటి సమాచారం రాలేదు. ఐదు రోజులు, పది రోజులు, చివరకు 15 రోజులు గడిచినా వారి ఆచూకీ తెలియక తీవ్ర ఆందోళనకు గురయ్యారు. వారు ప్రాణాలతో ఉన్నారా? లేదా ఏదైనా ప్రమాదం జరిగిందా? అనే అనుమానాలు తనను వెంటాడాయని చెప్పారు.
ఈ సమయంలో ప్రధాన కార్యాలయం నుంచి తనకు ఫోన్ వచ్చిందని డోభాల్ చెప్పారు. “మీరు కొంతమందిని సరిహద్దు అవతలికి పంపారా?” అని తన పై అధికారి ప్రశ్నించారు. అతను తిరిగి రావాల్సి ఉందని చెప్పగా.. “వారు ఇప్పుడు చైనా కస్టడీలో ఉన్నారు” అని అధికారి చెప్పినట్లు డోభాల్ గుర్తుచేసుకున్నారు.
చైనా సైన్యం ఆ బృందాన్ని పట్టుకుని విచారించిందని, అనంతరం చర్చలు, సంప్రదింపులు లేదా ఏదైనా ఒప్పందం ద్వారా వారిని తిరిగి పంపించి ఉండమని డోభాల్ పేర్కొన్నారు. అయితే వారు తిరిగి వచ్చినప్పుడు పూర్తిగా తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్న పరిస్థితిలో ఉన్నారని తెలిపారు.
ఈ ఘటనపై విచారణ జరిగింది. అప్పటికి తన కెరీర్ ముగిసిపోయిందని భావించానని డోభాల్ చెప్పారు. అయితే విచారణలో తన తప్పేమీ లేదని తేలింది. ప్రధాన కార్యాలయంలో అందించిన మ్యాప్లు, స్కెచ్లలో కొన్ని లోపాలు, తప్పులు లేకపోవడం వల్లే ఆపరేషన్లో సమస్య ఏర్పడిందని వివరించారు.
1975లో భారత్లో విలీనం
సిక్కిం చరిత్రలోనూ ఈ ఘటనకు ప్రత్యేక నేపథ్యం ఉంది. 1947లో భారత్ స్వాతంత్ర్యం పొందిన వెంటనే సిక్కిం భారతదేశంలో విలీనం కాలేదు. 1950లో కుదిరిన భారత్-సిక్కిం ఒప్పందం ద్వారా అది భారత రక్షణ, విదేశీ వ్యవహారాలు, సమాచార వ్యవహారాల పరిధిలోకి వచ్చినప్పటికీ, అంతర్గత పరిపాలనలో స్వయం ప్రతిపత్తిని కొనసాగించింది. చివరకు 1975లో సిక్కిం భారతదేశంలో 22వ రాష్ట్రంగా అధికారికంగా విలీనం అయింది.
తన అనుభవాన్ని గుర్తు చేసుకున్న డోభాల్.. ఇంటెలిజెన్స్ రంగంలో పనిచేసే వారికి అనూహ్య పరిస్థితులు, ప్రమాదాలు, బాధ్యతలు ఎంత తీవ్రంగా ఉంటాయో ఈ ఘటన ద్వారా వివరించారు. యువ అధికారిగా ఎదురైన ఆ సంఘటన తన వృత్తి జీవితంలో మరచిపోలేని అనుభవంగా మిగిలిపోయిందని ఆయన పేర్కొన్నారు.
